Introductie

Kort achter hart- en vaatziekten is kanker wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak. Veel mensen ervaren het nog steeds als een mysterieus noodlot dat zomaar toeslaat. Maar steeds duidelijker wordt dat dat beeld niet klopt: een groot deel van de gevallen is te voorkomen door onze leefstijl te verbeteren. 

Hoeveel Kanker is te Voorkomen?

Uit grote onderzoeken blijkt dat leefstijl een enorme invloed heeft op het risico op kanker. Afhankelijk van de studie wordt geschat dat 30% tot wel 90% van de gevallen samenhangt met leefgewoonten en omgevingsfactoren. Voeding, beweging, lichaamsgewicht, alcoholgebruik en slaap spelen hierin een cruciale rol. De rol van tabak spreekt voor zich.

Belangrijkste Leefstijl-factoren

1. Stress

Chronische stress tast het immuunsysteem aan en bevordert schadelijke, langdurige ontstekingsprocessen (inflammatie) die kanker kunnen stimuleren. Ontspanning, sociale steun en balans zijn daarom meer dan luxe: ze zijn gezondheidsbevorderend.

2. Beweging en gezond gewicht

Regelmatig bewegen en een gezond gewicht houden zijn krachtige beschermers tegen allerlei vormen van kanker. Overgewicht verhoogt het risico aanzienlijk, onder meer door chronische ontstekingen en hormonale verstoringen.

3. Voeding: Wat Werkt en Wat Niet

Kortom: kies vooral voor onbewerkte, voedzame producten.

4. Alcohol

Alcohol verhoogt het risico op verschillende soorten kanker, waaronder borst- en darmkanker. Het risico neemt al toe vanaf de eerste druppel alcohol.

5. Slaap en dag-nachtritme

Nachtwerk en verstoorde slaapritmes zijn door de Wereldgezondheidsorganisatie geclassificeerd als waarschijnlijk kankerverwekkend. Voldoende nachtrust en een stabiel ritme beschermen dus ook.

6. Stoppen met roken

Dat roken longkanker veroorzaakt, weet inmiddels iedereen. Toch duurde het tot de jaren ’60 voordat dit algemeen erkend werd. Toen ik met mijn geneeskunde studie begon eind jaren ’90 kon ik nog eenvoudig een peuk opsteken op de faculteit, midden in het ziekenhuis. Verandering gaat vaak langzaam. De helft van de rokers sterft aan deze gewoonte.

7. Zon en huidkanker

Verbranding door de zon verhoogt sterk de kans op huidkanker. Beschermen met kleding en verstandig gebruik van zonnebrandcrème helpt. Belangrijk: zonnebrand is bedoeld om te beschermen, niet om langer in de zon te blijven liggen. 

Wat Niet Helpt

Supplementen bieden géén bescherming tegen kanker. Grote studies laten keer op keer zien dat pillen met vitamines of mineralen geen verschil maken. Sommige verhogen het risico op kanker zelfs. Gezonde voeding met een breed pallet aan voedingsstoffen is onmisbaar, maar dan in haar natuurlijke vorm. 

Als we toch Kanker krijgen

Een diagnose kanker komt hard binnen en gaat vaak gepaard met stress en angst. Gelukkig zijn de overlevingskansen de afgelopen decennia sterk verbeterd.

Behandelingen bestaan meestal uit een combinatie van chirurgie, bestraling en medicijnen. Naast klassieke chemotherapie zijn er tegenwoordig ook immunotherapie en doelgerichte therapieën. Deze nieuwe middelen zijn vaak effectiever en soms minder belastend dan chemotherapie, al kunnen ook deze nieuwere behandelingen ernstige bijwerkingen hebben en verliest de werking na verloop van tijd vaak kracht.

Conclusie

Kanker is al lang niet meer automatisch een doodvonnis. Maar de grootste winst ligt nog altijd in voorkomen. Met gezonde leefstijl-keuzes kunnen we ons risico fors verlagen. Stoppen met roken, meer bewegen, gezond eten, stress verminderen, goed slapen en verstandig omgaan met zonlicht: dit zijn de krachtigste “medicijnen” die we zelf in handen hebben.