Algemeen:
Type studie: Een observationele, niet-prospectieve, grote studie.
Uitkomsten/analyse: Rugpijn betreft wereldwijd de # één oorzaak van jaren geleefd met invaliditeit, depressie #2. In onze regio zijn #1, 2 en 3 wat dat betreft respectievelijk rugpijn, nekpijn en angst. De belangrijkste oorzaak van verloren jaren met invaliditeit wordt hier gevormd door hartaanvallen.
Population Salutogenesis – The Future of Psychiatry?; Journal of the American Medical Association Psychiatry 2023.
Type studie: Mening van een expert.
Uitkomsten/analyse: Er wordt een pleidooi gedaan om een gezonde leefstijl en algemeen welzijn te promoten als speerpunt van de publieke behandeling van steeds toenemende niveau’s van mentale problemen en aandoeningen.
Type studie: Mening van een expert
Uitkomsten/analyse: Bij psychotherapie zijn de inleving in het therapeutische proces, en de acceptatie van de therapeut als een vertrouwde persoon, cruciaal. De behandeling zelf is dan minder belangrijk.
Depressie:
Type studie: Review van observationele studies.
Uitkomsten/analyse: Depressie vaak heviger en moeilijker te behandelen, jeugdtrauma (early life stress) in de voorgeschiedenis. SSRI (meest gebruikte groep antidepressiva) verstoren darmfunctie, intimiteit en de slaap.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Een dieet bestaand uit onbewerkte, hele voedingsproducten verbetert depressie, waarbij de grootte van het effect erg uiteenloopt (van klein tot erg groot) tussen de studies. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Lichaamsbeweging en natuur:
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Elke manier van lichamelijke activiteit/sport verbetert depressieve symptomen in redelijke mate. Het effect doet niet onder voor de uitkomsten die verkregen worden met antidepressiva of psychotherapie. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkosten.
Type studie: Meta-analyse van observationele, niet-prospectieve studies.
Uitkomsten/analyse: De natuur gaat qua mentale gezondheid gepaard met verbetering van het zelfvertrouwen en een betere gemoedsrust. Het lijkt erop dat het effect vrijwel direct ontstaat. Hoe langer in de natuur, hoe groter het effect. Langs het water lopen gaat gepaard met de beste uitkomsten. Door het observationele karakter van de studies kan oorzaak-gevolg niet uit deze studie worden aangenomen.
Dieet:
Type studie: Een gerandomiseerd klinisch experiment (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Deze studie liet een groot effect van dieet counseling op depressie zien. Het voorgestelde dieet bestond uit volkoren granen, groenten, fruit, peulvruchten, ongezoete zuivel, noten, vis/vlees, eieren, olijfolie, en het verminderen van hyperbewerkte producten.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Er werden consistente kleine verbeteringen van depressie gevonden door dieet-verbetering (vooral onderzocht: meer voedingsstoffen. Oftewel meer onbewerkte, hele voedingsproducten). Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Licht en slaap/ritme therapie:
Efficacy of light therapy versus antidepressant drugs, and of the combination versus monotherapy, in major depressive episodes; Sleep Medicine Reviews 2019.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Licht-therapie (0,5-2 uur per dag) leidde tot verbetering van depressie, vergelijkbaar met de werking van antidepressiva. De uitkomsten zijn waarschijnlijk redelijk accuraat.
Type studie: Review van observationele, niet-prospectieve studies.
Uitkomsten/analyse: Bij depressie vormt snellere werking van antidepressiva de belangrijkste indicatie voor slaapdeprivatie (een hele nacht), in combinatie met lichttherapie.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Chronotherapie voor depressie (1. slaap-deprivatie van één hele, of een paar halve nachten, + 2. slaap-ritme vooruitzetting, + 3. helder licht in de ochtend) bleek over het algemeen superieur aan psychotherapie/sport/lichttherapie, waarbij ongeveer de helft van de patiënten reageerde op de behandeling. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Meta-Analysis of the Antidepressant Effects of Acute Sleep Deprivation; Journal of Clinical Psychiatry 2017.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein. Uitkomsten/analyse: Totale (een hele nacht) en 3 uur slaap-deprivatie leidden bij de helft van de patiënten met depressie tot een tijdelijk antidepressief effect. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Type studie: Review van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT).
Uitkomsten/analyse: Bij depressie heeft slaap-deprivatie directe terugval, maar triple chronotherapie (slaap-deprivatie + slaap-ritme vooruitbrengen + licht therapie) heeft een snel en blijvend effect.
Mindfulness:
Type studie: Een gerandomiseerd klinisch experiment (RCT), groot.
Uitkomsten/analyse: Mindfulness had hetzelfde verbeterende effect op depressie als de gestaakte of verminderde antidepressiva.
Effects of mindfulness exercises as stand-alone intervention on symptoms of anxiety and depression; Behaviour Research and Therapy 2018.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Mindfulness verbeterde angst en depressie in enige mate, terwijl bijwerkingen onwaarschijnlijk bleken te zijn. Waarschijnlijk zijn de uitkomsten redelijk accuraat.
Mindfulness for psychosis: a humanising therapeutic process; Current Opinion in Psychology 2019.
Type studie: Review van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT).
Uitkomsten/analyse: Mindfulness voor psychose is mogelijk veilig en therapeutisch door een verhoogde acceptatie van zowel de psychotische ervaring als van de eigen persoon. Er is twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Applying mindfulness therapy in a group of psychotic individuals: a controlled study; Behavioural and Cognitive Psychotherapy 2012.
Type studie: Een gerandomiseerd klinisch experiment (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Mindfulness voor psychose bracht enig succes en bleek veilig in dit experiment.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Mindfulness bracht enig succes en bleek veilig bij psychose. Er is twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Meditatie had in het gros van de studies een positief effect op de mentale gezondheid. Bij angst, depressie, vitaliteit en algeheel welzijn waren veruit de meeste studies ook positief over het resultaat van meditatie hierop. Er bestaat enige twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Mindfulness-based stress reduction for healthy individuals; Journal of Psychosomatic Research 2015.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Bij gezonde individuen verbeterde mindfulness stress, spanning, angst, depressie en kwaliteit van leven in redelijke mate. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Mindfulness verbeterde angst, depressie en pijn in redelijke mate. Waarschijnlijk zijn de uitkomsten redelijk accuraat.
Paniekstoornis:
Psychological treatment of panic disorder with or without agoraphobia; Clinical Psychology Review 2010.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Een paniekstoornis is het beste te behandelen door blootstelling (gestage, begeleide confrontatie met de trigger), in combinatie met ademhalingsoefeningen en ontspanningstraining. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Antidepressiva:
Type studie: Review van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT).
Uitkomsten/analyse: Specifieke antidepressieve medicijnen bestaan niet evenmin als medicijnen die op lange termijn depressie onderdrukken. Hoewel het hier slechts gaat om een vrij lage graad van bewijs, is het een veel omhelsde en veelal aan den lijve ondervonden stelling.
Type studie: Een observationele, niet-prospectieve, grote studie.
Uitkomsten/analyse: De vraag of meer antidepressiva helpt, want in afgelopen 25 jaar 3x zoveel antidepressiva, maar depressie komt even vaak voor.
Trauma-therapie:
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Cognitieve gedragstherapie en EMDR (eye movement desensitisation therapie) zijn mogelijk de 2 meest effectieve modaliteiten voor de behandeling van post-traumatische stressstoornis (PTSS) bij vluchtelingen. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Conform de referentie direct hierboven, waarbij de behandelde groep hier wordt gevormd door volwassen overlevers van kindermishandeling. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Traumasporen in lichaam brein en geest (boek); Bessel van der Kolk 2014.
Type studie: Mening van een expert, geen collegiale toetsing.
Uitkomsten/analyse: De medicijnen revolutie die met zoveel belofte begon zou uiteindelijk net zoveel schade als goeds kunnen hebben gebracht. De theorie dat geestesziekten vooral worden veroorzaakt door een chemische onbalans in het brein die kan worden gecorrigeerd met specifieke drugs is gemeengoed geworden.
Schulden:
Type studie: Niet-gerandomiseerd klinisch experiment.
Uitkomsten/analyse: Elke extra schuld die afgelost wordt verbetert het cognitieve functioneren een beetje en vermindert de kans op angst met ruim 10%. Deze studie heeft onafhankelijke reproductie nodig om algemene toepasbaarheid aan te tonen of uit te sluiten.
Therapeutische drugs, MDMA:
Type studie: Review van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT).
Uitkomsten/analyse: Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) geeft MDMA (XTC) het label “Breakthrough Therapy” voor MDMA-geassisteerde psychotherapie bij PTSS (post-traumatische stress-stoornis). MDMA heeft laten zien een groot effect te hebben, terwijl de voor PTSS geregistreerde antidepressiva slechts een klein tot redelijk effect met zich meebrengen.
3,4-methylenedioxymethamphetamine (MDMA)-assisted psychotherapy for post-traumatic stress disorder in military veterans, firefighters, and police officers; The Lancet Psychiatry 2018.
Type studie: Een gerandomiseerd klinisch experiment (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Deze studie liet een groot effect van 2x MDMA-geassisteerde psychotherapie op PTSS zien, na een jaar nog een groot effect, zonder ernstige bijwerkingen.
A comparison of MDMA-assisted psychotherapy to non-assisted psychotherapy in treatment-resistant PTSD; Journal of Psychopharmacology 2021.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: MDMA(XTC)-geassisteerde psychotherapie leidde tot belangrijke verbeteringen van trauma symptomen. Er bestaat twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.
Type studie: Een gerandomiseerd klinisch experiment (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Deze studie liet een groot effect van MDMA-geassisteerde psychotherapie zien bij PTSS.
MDMA-Assisted Psychotherapy for Treatment of Posttraumatic Stress Disorder; Journal of Clinical Pharmacology 2022.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: 2-3 sessies MDMA-geassisteerde psychotherapie verbeteren PTSS (post-traumatische stress stoornis) symptomen waarschijnlijk in belangrijke mate tot minstens een jaar na de therapie. De therapie wordt over het algemeen goed verdragen, met als gangbare bijwerkingen kauwen, schudderigheid, hoofdpijn en misselijkheid. De uitkomsten zijn waarschijnlijk redelijk accuraat.
Australia to prescribe MDMA and psilocybin for PTSD and depression in world first; Nature 2023.
Type studie: Mening van een expert.
Uitkomsten/analyse: Australië eerste land om psilocybine (paddo’s) voor depressie en MDMA voor post-traumatische stressstoornis (PTSS) voor te schrijven.
Therapeutische drugs, psilocybine:
Type studie: Een gerandomiseerd klinisch experiment (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Een enkele dosis psilocybine was effectief bij kanker-gerelateerde psychologische stress, met angstverminderende effecten, antidepressief, verbetering van demoralisatie, hopeloosheid, spiritueel welzijn en kwaliteit van leven. De effecten bleven na een half jaar bij 2/3 van de patiënten aanwezig.
Type studie: Review van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT).
Uitkomsten/analyse: Het gebruik van psychedelica (psilocybine, LSD) kunnen lange termijn verbeteringen van het psychologisch functioneren teweeg brengen, maar hiervoor zijn wel goede begeleiding (gebruik in een veilig omgeving met begeleider) en adequate screening (geen psychiatrisch kwetsbare mensen) aangewezen.
Type studie: Een gerandomiseerd klinisch experiment (RCT), klein, dubbel-blind uitgevoerd.
Uitkomsten/analyse: Bij depressie was psilocybine even goed als een standaard antidepressivum (SSRI).
Type studie: Review van observationele, niet-prospectieve studies.
Uitkomsten/analyse: LSD en psilocybine waren met 80% verbetering depressie geassocieerd, echter de verrichte studies hadden serieuze gebreken.
Type studie: Een observationele, niet-prospectieve, kleine studie.
Uitkomsten/analyse: Een deel (1/6) van de mensen die problemen ondervond na het gebruik van psychedelica (psilocybine, LSD) had hier 3 jaar later nog steeds last van. Vaak ging dit om angst. Het lijkt belangrijk om de psychedelica in een ondersteunende omgeving te nemen. Hoewel het hier gaat om een lage graad van bewijsvoering is er op dit gebied niet veel beters voor handen en geeft het mogelijk toch belangrijke handvaten om dit serieuze probleem aan te pakken.