Het allerbelangrijkste voedingsadvies is verrassend simpel: vervang hyperbewerkte producten door hele, onbewerkte of minimaal bewerkte voeding.
Klaar.
Het klinkt misschien saai, maar het is één van de krachtigste keuzes die we kunnen maken voor onze gezondheid. Meer hoeven we, qua dieet, simpelweg niet te doen.
‘Onbewerkt’ en ‘Hyperbewerkt’: Hoe Bedoel je?
Onbewerkt of minimaal bewerkt betekent voedsel dat zo dicht mogelijk bij zijn natuurlijke vorm staat. Denk aan:
100% volkoren brood (van alleen meel, geen bloem), een ongeschilde appel, een bloemkool, zilvervliesrijst (in plaats van witte), champignons, zonnebloempitten, bonen, linzen en walnoten.
Bijvoorbeeld.
Hyperbewerkt is vrijwel al het andere: producten uit een pak zak of fles:
Voorgemaakte ontbijtgranen, diepvriespizza, snacks, spreads, koekjes, frisdrank… kortom, bijna alles wat lekker makkelijk, snel, lang houdbaar, en goedkoop is.
En dit zijn precies de redenen waarom deze ongezonde voedingsmiddelen zo moeilijk te vermijden zijn.
Een goede vuistregel: is de ingrediëntenlijst lang en staat er minstens één onbekende stof op, dan is het waarschijnlijk hyperbewerkt. Driekwart tot 80% van het supermarktassortiment valt hieronder.
Bijna alle schadelijke voedselsoorten zitten in deze categorie.
Qua drinken geldt: water, (karne)melk, thee en koffie zijn grotendeels onbewerkt. Vruchtensappen helaas niet. Daarover straks meer.
Hoe ik zelf in de Val Trapte
Niet heel lang geleden kende ik het verschil tussen hyperbewerkt en onbewerkt niet. Ik verwarmde zonder blikken of blozen drie keer per week een diepvriespizza. Dronk op dagelijks een zoet drinkyoghurtje. Regelmatig een zak chips of chocoladereep.
Het voelde normaal.
Maar wanneer de voedingsmiddelen producent aan de slag gaat, verdwijnen veel van de duizenden waardevolle voedingsstoffen die wél in hele voedingsmiddelen zitten.
Wat overblijft, is arm aan voedingswaarde. Het gevolg: een dieet dat rijk is aan calorieën, maar arm aan voedende stoffen. Vaak met overgewicht én ondervoeding tegelijk als gevolg. Te veel kilo’s, met te weinig belangrijke voedingsstoffen aanwezig. Voor zowel welzijn als gezondheid een vreselijke combinatie.
Wat Hyperbewerkt echt Doet met ons
Onderzoek laat zien dat een dieet met veel hyperbewerkte producten leidt tot:
- Vroegtijdige veroudering en sterfte
- Een hogere kans op depressie en angst
- Overgewicht en obesitas
- Hart- en vaatziekten
- Kanker
- Slechtere cholesterol– en bloedsuikerwaarden
De winst van overstappen op onbewerkt of minimaal bewerkt voedsel is dus gigantisch.
Van Appel tot Appelsap
Een hele appel bevat duizenden micro-nutriënten. Dit zijn stofjes die samen zorgen voor balans in ons lichaam. De schil is extra rijk aan deze stoffen.
Invriezen? Geen probleem: de voedingswaarde blijft vrijwel intact.
Maar maak er appelsap van en zo’n 90% van de antioxidanten en micronutriënten verdwijnt. Wat overblijft, lijkt nog maar weinig op de oorspronkelijke vrucht.
Hoe de Voedingsindustrie Ons Verleidt
Supermarkten staan vol met hyperbewerkte producten omdat ze goedkoop te maken zijn en lang houdbaar blijven. En, misschien wel de belangrijkste reden: ze zijn vaak onweerstaanbaar lekker.
Hoe dan?
Achter de schermen wordt tot in detail onderzocht hoe een chip moet kraken, welke kleur en geur het meest verleidelijk zijn, en welke combinatie van suiker, vet en zout onze hersenen het sterkst beloont. Het resultaat: producten waar we nauwelijks vanaf kunnen blijven.
Die onnatuurlijk hoge ‘beloningswaarde’ in ons brein maakt het bijna onmogelijk om maat te houden. Zout wordt royaal toegevoegd, vaak om de smaak van goedkopere ingrediënten te maskeren. Bovendien krijgen we hierdoor het grootste deel van ons zout vrijwel ongemerkt binnen via hyperbewerkte voeding. Deze voedselproducten zijn qua voedingswaarde lege hulzen met wel veel calorieën via veel suiker en vet.
Hoe Beginnen we met Meer Onbewerkt?
Het hoeft niet allemaal in één keer. Begin klein, bijvoorbeeld bij het ontbijt:
Optie 1, Koud en simpel:
- Volle, ongezoete yoghurt
- Mengen met havermout, gemalen lijnzaad en/of chiazaad
- Vers fruit naar voorkeur, kan ook gedroogd (zoals dadels of rozijnen)
- Een handje ongezouten noten, gebroken of gemalen
- Eventueel wat zaden (pompoen of zonnebloem) of kokosrasp
- Voor de liefhebber wat honing
Optie 2, Warm en vullend:
- Melk opwarmen (onbewerkt, of kies bij lactose-intolerantie voor plantaardig, wat helaas wel flink bewerkt is)
- Verder zoals hierboven, beetje roeren tijdens het klaarmaken, hoeft niet te koken
Bouw daarna langzaam uit: meer hele, onbewerkte producten in huis, minder hyperbewerkt. Het is een proces van weken, maanden, of zelfs jaren, maar elke stap telt.
Kort Gezegd
We hoeven niet te streven naar perfectie, maar elke vervanging van hyperbewerkt door onbewerkt is winst. Je lichaam, je geest zullen je dankbaar zijn. We worden gezonder, en voelen ons beter. Veel beter.