Jeugdtrauma, algemeen:
Type studie: Review van observationele studies.
Uitkomsten/analyse: Eerste 1000 dagen (geteld vanaf de bevruchting/begin zwangerschap) belangrijk voor optimale ontwikkeling verdere leven. Belang dat samenhangt met de gevoeligheid en kwetsbaarheid van de vroege hersenontwikkeling.
Type studie: Een observationele, niet-prospectieve, kleine studie. Geen collegiale toetsing.
Uitkomsten/analyse: 44% van de Nederlandse respondenten rapporteerde minimaal 1 adverse jeugd ervaring (adverse childhood experience, ACE); gescheiden ouders en depressie bij een ouder wordt hier als ACE aangemerkt. Wanneer alleen de over het algemeen ernstige ACE zoals verwaarlozing, fysiek, emotioneel of seksueel misbruik, geweld, drugsmisbruik ouder en opsluiting van een ouder aangemerkt worden, blijft nog ruim 33% over. Met andere woorden, ruim 1/3 van de respondenten is het slachtoffer van een ernstige ACE, waarvan iets minder dan de helft 1 ACE doorgemaakt heeft, en ruim de helft 2 of meer. Emotioneel neglect en mishandeling (fysiek, emotioneel en/of seksueel) zijn de meest voorkomende vormen van ACE.
The Body Keeps the Score; boek Bessel van der Kolk 2014.
Type studie: Mening van expert, gebaseerd op observationele en experimentele studies. Geen collegiale toetsing.
Uitkomsten/analyse: “verborgen epidemie” van jeugdtrauma wordt beschreven
Adverse and Protective Childhood Experiences; boek Jennifer Hays-Grudi 2020.
Type studie: Referentie-boek. Geen collegiale toetsing.
Uitkomsten/analyse: beschermende factoren zoals relaties, overheidsmaatregelen (zoals stabiele huisvesting) en culturele praktijken worden aangemerkt
Fysiologie:
Type studie: Review van laboratorium studies en niet-prospectieve studies.
Uitkomsten/analyse: Jeugdtrauma (early life stress) associeert met 1. een gedempte cortisol-reactie op psychosociale stressoren, 2. inflammatie, 3. overdreven amygdala-reactie op negatieve informatie.
Type studie: Review van laboratorium en observationele studies.
Uitkomsten/analyse: het effect van jeugdtrauma op het ontwikkelende brein is hoog complex en afhankelijk van unieke eigenschappen zoals individuele kwetsbaarheid, ontwikkelings-gevoeligheid, het ontwikkelings gevoeligheids-venster, stressor type en duur.
Type studie: Review van laboratorium studies.
Uitkomsten/analyse: Door correlatie wordt met deze studie een link gelegd die de theorie aannemelijk maakt dat stress bij de ouders tot versterking van de stress-as (HPA-as) bij nageslacht leidt via epigenetische veranderingen. Dit is een aanwijzing dat een prettige jeugd verstrekkende positieve gevolgen heeft, die zelfs deels overerfbaar (epigenetisch) zijn. Een prettige jeugd betekent niet alleen geen mishandeling, maar ook dat de ouders niet te gestresst, voldoende ontspannen zijn.
The Effects of Early Life Adversity on the Immune System; Psychoneuroendocrinology 2017.
Type studie: Review, gebaseerd op niet-prospectieve studies en laboratorium-onderzoek.
Uitkomsten/analyse: Tegenslag in het vroege leven (jeugdtrauma (early life stress), zoals door mishandeling, verslaafde ouder, en/of gebrek aan aandacht en liefde) correleert met een slecht afweersysteem, inflammatie, en met ongezonde gedragingen (verslavingen, stress, ongezond eten, weinig lichaamsbeweging). In de studie wordt op basis van met name laboratorium-onderzoek gesteld dat een veranderd stress-systeem mogelijk grotendeels verantwoordelijk voor de veranderingen, en dat door een focus op ontspanning en stress-vermindering een deel van de negatieve veranderingen door jeugdtrauma (early life stress) teniet kunnen worden gedaan. Gezien het observationele en laboratorium karakter van de beschikbare data is het niet mogelijk om de oorzaak van de gevonden veranderingen in de afweer en het gedrag direct terug te voeren op het jeugdtrauma (early life stress). Desondanks zijn de correlaties tussen jeugdtrauma (early life stress) en zowel lichamelijk als psychische problematiek zo sterk, met ondersteunende laboratorium-data, dat een oorzakelijk verband waarschijnlijk is, en dat dit erg belangrijke onderwerp de juiste aandacht verdient.
Type studie: Niet-gerandomiseerd klinisch experiment, klein.
Uitkomsten/analyse: Associatie tussen kindermishandeling en epigenetische (deels overerfbaar) versterking van de stress-as (HPA-as). Dit is één van de vele studies die een aanwijzing geeft dat door jeugdtrauma (early life stress) de reactie op stress verandert, met negatieve gevolgen voor onder meer de afweer en inflammatie. Sluitend bewijs hierover is erg moeilijk te verkrijgen.
Type studie: Systematische review van laboratorium en observationele studies.
Uitkomsten/analyse: er is een redelijk sterk, consistent signaal dat jeugdtrauma DNA methylatie op biologisch niveau en op betekenisvolle manieren verandert, inclusief bij stress-signalering, serotonerge signaaltransductie en inflammatie.
Psychische aandoeningen:
Type studie: Umbrella review van met name observationele, niet-prospectieve observaties.
Uitkomsten/analyse: Verhoogd risico bij jeugdtrauma (ACE, adverse childhood experiences) op middelen misbruik/verslaving. ACE zet een cascade van neurobiologische, endocriene, immuun, metabole en neurologische systemen in werking, met impact op psychosociaal en cognitief functioneren. Het onderzoek rondom ACE heeft beperkingen met betrekking tot potentieel ongemeten confounders en causaliteit, evenals decontextualisering van ACE uit bredere structurele problematiek. Veel studies vonden dat middelen-gebruik een functie had als coping mechanisme in een poging om gevoelens van lage eigenwaarde, depressie, schaamte en inadequaatheid, voortvloeiend uit ACE, te vermijden.
Relationship of Childhood Abuse and Household Dysfunction to Many of the Leading Causes of Death; American Journal of Preventive Medicine 1998.
Type studie: Review van observationele, niet-prospectieve studies.
Uitkomsten/analyse: kindermishandeling/jeugdtrauma (early life stress) is wijdverspreid, correleert sterk met ongezonde gedragingen, vooral alcoholisme, drugs en depressie. In dit Amerikaanse onderzoek had ruim 50% van de antwoorders een vorm van kindermishandeling meegemaakt; ongeveer de helft thuis, de andere helft elders. 22% van het totaal bleek seksueel mishandeld te zijn. Jeugdtrauma (early life stress) komt helaas erg veel voor, met gigantische persoonlijke en sociale consequenties.
Major depressive disorder; Nature Reviews Disease Primers 2023.
Type studie: Review van observationele studies.
Uitkomsten/analyse: Depressie vaak heviger en moeilijker te behandelen bij jeugdtrauma (early life stress) in de voorgeschiedenis. SSRI (meest gebruikte groep antidepressiva) verstoren darmfunctie, intimiteit en de slaap.
Type studie: Review van observationele, niet-prospectieve, vooral kleine studies.
Uitkomsten/analyse: Verslaving begint met tegenslagen in het vroege leven. Gewenning aan gewaardeerde beloningen is normaal en zeker geen ziekte. Verslaafden kunnen – in tegenstelling tot wat de meest gangbare stroming in de medische wereld beweert – wel degelijk volledig genezen. Vertrouwen in de eigen persoon is cruciaal hierbij. Rol van de zorgverlener is om de verslaafde te helpen om een deel in zichzelf te vinden wat zij kunnen vertrouwen. Rapport van een geleerde ervaringsdeskundige, recht uit het hart. De graad van bewijs is laag omdat de onderzoeksbasis relatief zwak is, de uitkomsten zijn daarmee in realiteit mogelijk fors ander dan hier gepresenteerd.
Adverse Childhood Experiences and the Risk of Depressive Disorders in Adulthood; Journal of Affective Disorders 2004.
Type studie: Een observationele, niet-prospectieve, kleine studie.
Uitkomsten/analyse: meerdere verschillende jeugd-traumatische gebeurtenissen waren geassocieerd met verhoogde kans op depressie op volwassen leeftijd – bevindingen grotendeels bevestigd in navolgend onderzoek.
Lichamelijke aandoeningen:
Type studie: Meta-analyse van observationele, prospectieve en niet-prospectieve studies, groot.
Uitkomsten/analyse: Dosis-respons relatie tussen ACE en multimorbiditeit.
Adverse childhood experiences and lifelong health; Nature Medicine 2023.
Type studie: Review van observationele studies.
Uitkomsten/analyse: Er zijn veel modererende factoren die de waarschijnlijkheid en omvang van lange-termijn gevolgen kunnen beïnvloeden. Chronische en intense blootstelling aan het ontbreken van een koesterende omgeving kan leiden tot toxische stress die de ontwikkeling van de hersenarchitectuur aantast. ACE’s leiden tot versnelde veroudering, een verminderd hersenvolume en een verstoord connectoom.
Type studie: Een observationele, niet-prospectieve, kleine studie.
Uitkomsten/analyse: Associatie tussen jeugdtrauma/jeugdstress en het voorkomen van meer auto-immuun aandoeningen op volwassen leeftijd.
Insights into Causal Pathways for Ischemic Heart Disease; Circulation 2004.
Type studie: Een observationele, niet-prospectieve, kleine studie.
Uitkomsten/analyse: Associatie tussen jeugdtrauma/negatieve jeugdervaringen en hartaanvallen, voornamelijk gemediëerd door psychologische factoren (woede en depressie), maar ook gemediëerd door traditionele lichamelijke risicofactoren (roken, obesitas, gebrek aan lichaamsbeweging).
Multifactoriële aandoeningen:
Type studie: Een observationele, niet-prospectieve, kleine studie.
Uitkomsten/analyse: Jeugdtrauma (early life stress) is geassocieerd met fibromyalgie, chronisch vermoeidheidssyndroom en depressie, via veranderingen in het immuunsysteem en pro-inflammatoire gevolgen. Door het observationele karakter van het onderzoek kan geen uitspraak over oorzaak-gevolg worden geëxtraheerd.
Type studie: Meta-analyse van observationele, niet-prospectieve studies, klein.
Resultaten/analyse: Fibromyalgie is op heterogene wijze geassocieerd met zowel pro-inflammatoire als anti-inflammatoire cytokines.
Gepest zijn:
Type studie: Een observationele, prospectieve, kleine studie.
Uitkomsten/analyse: Gepest zijn is geassocieerd met hogere CRP-niveau’s later in het leven.
Type studie: Een observationele, prospectieve, kleine studie.
Uitkomsten/analyse: Onder gepeste kinderen op volwassen leeftijd veel meer depressie en angst-problematiek dan bij zij die niet betrokken geweest waren bij pesten.
Therapie:
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), groot.
Uitkomsten/analyse: onthullen van traumatische jeugdervaringen heeft gemiddeld een erg klein, triviaal (r=0.075) hoewel statistisch significant verbeterend effect op de mentale en lichamelijke gezondheid.
Type studie: Een gerandomiseerd klinisch experiment (RCT), middelmatige grootte.
Outcome/analysis: Een persisterende rouwstoornis en de bijbehorende symptomen werden effectiever behandeld met cognitieve gedragstherapie (CGT) dan met ondersteunende begeleiding.
Type studie: Meta-analyse van gerandomiseerde klinische experimenten (RCT), klein.
Uitkomsten/analyse: Cognitieve gedragstherapie (CGT) en EMDR (eye movement desensitisation therapie) zijn mogelijk de 2 meest effectieve modaliteiten voor de behandeling van post-traumatische stressstoornis bij volwassen overlevers van kindermishandeling. Er is twijfel over de accuraatheid van de uitkomsten.