Ademhaling als Gids
In de acute geneeskunde is niet de pols, maar de snelheid en de diepte van de ademhaling vaak leidend. En dat is geen toeval. De kracht van de ademhaling is enorm. De longen spelen net zo’n vitale rol als het hart.
Persoonlijk Verhaal: Genept
Als redelijk onervaren arts werd ik in de nacht eens bij een patiënte geroepen die na een operatie niet meer ademde. Ik snelde naar haar toe en vond inderdaad een persoon die totaal geen ademhaling had.
Gealarmeerd belden we de dienstdoende voor reanimaties. Totdat even later de patiënte weer vanzelf begon te ademen. Overleg met haar behandelaar, een plastisch chirurg, bracht aan het licht dat het voor hem geen verrassing was dat zij zo gehandeld had: “Een forse retro-orbitale component”, vakjargon voor bepaald niet fris onder de pet. De patiënte had met opzet haar adem ingehouden, en natuurlijk, kan niemand dat lang volhouden.
Kinderlijk eenvoudig bleek ik genept te zijn.
Kruispunt (Onder)bewuste
De ademhaling leeft op het kruispunt van het bewuste en onbewuste. We kunnen ervoor kiezen om te ademen, maar het gebeurt ook zonder dat we er over nadenken.
Wanneer we diep en kalm ademen, raken we ontspannener. Dit helpt ons om te relaxen en in slaap te vallen. Anderzijds, wanneer we boos of angstig zijn, wordt onze ademhaling oppervlakkig en onregelmatig. Dit gaat automatisch.
En dit werkt beide kanten op.
Dit betekent dat bewust ademenen niet alleen onze emoties en cognitie beïnvloedt, maar emoties en stress hebben ook een effect op hoe we ademenen, onbewust.
Zo is hoe we bewust ademhalen niet alleen van invloed op ons stress niveau, onze cognitie en onze emoties. Hoe we ons voelen en hoe gestresst we zijn beïnvloedt via het onbewuste net zo goed hoe we ademhalen.
De kracht van vrijwillig ademhaling op ons lichaam is zo groot dat we er onze immuunsysteem mee kunnen moduleren. Wim Hof, ook wel bekend als The Iceman vanwege zijn bijna ongelooflijke prestaties in extreme kou, demonstreerde hoe intentionele hyperventilatie stress hormonen kon verhogen en de immuunrespons op schadelijke toxines dempen. Opmerkelijk genoeg, zijn deze effecten wetenschappelijk gerepliceerd. En zelfs geleerd aan anderen.
De methode trok wereldwijde aandacht.
Een Simpele Ademhalingsoefening
Hier is een techniek die haar oorsprong kent in duizenden jaren oude wijsheid: wisselende neusgat ademhaling. Dit is populair gemaakt door publieke figuren zoals Hillary Clinton:
1. Sluit een neusgat met je duim.
2. Haal diep en langzaam in door het open neusgat, adem vervolgens op dezelfde manier uit.
3. Wissel van neusgaten, de andere sluitend met je ringvinger.
4. Adem in en uit, langzaam, door die kant.
Dit is één cyclus.
Herhaal dit voor 10 tot 20 cycli, pauzeer dan om te observeren hoe je je voelt. Kalmer? Indien nodig, herhaal.
We kunnen dit gedurende de dag gebruiken om kalmer te worden, of ’s nachts om rustig in slaap te vallen.
Een Nog Simpelere Slaap Truck
Soms, wanneer ik wakker wordt midden in de nacht, gebruik ik een nog simpelere ademhaling techniek om weer in slaap te komen.
- Neem simpelweg vijf diepe, langzame ademhalingen, in en out.
Zo nodig, herhaal dit. Vaker dan niet helpt het.
Wat te Doen
We kunnen allemaal de ademhaling-oefeningen direct hierboven gebruik om te ontspannen, om onze emoties te beheersen, en om (terug) in slaap te vallen.