Over cholesterol wordt door velen vaak nogal luchtig gedaan. Pilletje er tegenaan, en gaan met die banaan, zo lijkt het motto. Net als bij hoge bloeddruk wordt er vooral niet te veel nagedacht over de oorzaken, en standaard behandeling is met medicijnen.

Toch blijkt uit onderzoek dat mensen die cholesterolverlagers (statines) gebruiken, op termijn juist meer gaan eten. Statines lijken daarmee vooral te worden ingezet als een quick fix, terwijl de onderliggende oorzaken van een te hoog cholesterol nauwelijks aandacht krijgen.

En dat terwijl niet alleen veel mensen bijwerkingen ervaren van statines, maar deze cholesterol-verlagers ook lang niet alle problemen rondom een te hoog cholesterol aanpakken. Als het doel echt minder hart- en vaatziekten én meer geluk is, dan is alleen slikken niet genoeg.

Wat te doen?

In dit artikel lezen we hoe een te hoog cholesterol ontstaat, wat we er zélf aan kunnen doen, en waarom dat zo belangrijk is; naast (of in plaats van) medicatie.

Suiker: Erger Dan Vet

Jarenlang is gedacht dat hart- en vaatziekten vooral zou worden veroorzaakt door verzadigd vet. Via een hoger cholesterol. Maar met nieuwere, rigoureuzere studie-resultaten houdt deze theorie weinig stand meer. 

Sterker nog: het echte probleem lijkt te liggen bij toegevoegde suikers en geraffineerde koolhydraten. Niet bij verzadigd vet, of bij vet in het algemeen.

Suikers en bloem-producten (witbrood) verhogen misschien niet het totaal cholesterol, maar ze veranderen wél het type cholesterol: er ontstaan kleine LDL-cholesterol deeltjes. En die zijn juist gevaarlijk. 

Het is daarom beter voor het cholesterol om toegevoegde suikers zo veel mogelijk te vermijden. Dat is wennen, en vervanging door calorieloze zoetmakers maakt de boel er niet beter op. Kies liever voor volkoren, en onbewerkt eten en drinken.

Verzadigd Vet: Vaak Onterecht Beschuldigd

Verzadigd vet in natuurlijke, onbewerkte producten (zoals volle zuivel of vlees) blijkt géén verhoogd risico op hart- en vaatziekten te geven. Het kan zelfs beschermend werken tegen beroertes (ook een vaatziekte), doordat verzadigd vet grotere LDL-cholesterol deeltjes veroorzaakt. En die zijn minder schadelijk.

Het probleem zit ‘m niet in het vet zelf, maar in waar het vet in zit: hyperbewerkt voedsel. Die biefstuk of roomboter (beide minimaal bewerkt) zijn het probleem niet, maar de zo algemene hyperbewerkte producten: de bewerkte snacks, spreads, sausjes en kant-en-klaar maaltijden.

Het gaat om de mate van bewerking. Klopt, het is niet leuk om te lezen. Bewerkt betekent zoveel makkelijks, lekkers en goedkoops. Helaas kunnen we niet om de waarheid heen. We zijn simpelweg niet ontworpen voor hyperbewerkt eten en drinken. Al die producten in pakjes en zakjes in de supermarkt vergroten nou eenmaal de kans op een langzame, pijnlijke dood aanzienlijk.

Transvet: een Echte Boosdoener

Transvetten hebben, in tegenstelling tot verzadigd vet, wél een duidelijk schadelijk effect. Ze verhogen het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk, en ze vergallen ons cholesterol. Het is daarom beter om de volgende producten te vermijden:

  • knapperige snacks
  • gebakken producten (koekjes, taartjes, cakes)
  • diepvriesmaaltijden
  • kant-en-klaar maaltijden
  • margarine
  • gefrituurd fastfood

Onbewerkte Voeding: Dé Sleutel

Door hyperbewerkte voedselproducten te vervangen door hele, onbewerkte voeding, de kern van elk adequaat dieet-advies, verbeteren we niet alleen ons cholesterol, maar ook onze gezondheid in het algemeen. En daarmee ons welzijn. We gaan ons beter voelen.

Denk aan: volkoren brood, zelfgemaakte sauzen, en onbewerkte havermout in plaats van ontbijtgranen uit een pak. Verwijder de hyperbewerkte voedingsmiddelen zo veel mogelijk uit de koelkast en keukenkastjes. En ga steeds meer voor eten en drankjes die we zelf maken uit:

Hele groenten, fruit, noten, zaden, paddestoelen, bonen, linzen volkoren granen.

Wat de voedingsmiddelen-producent ons voorschotelt mag wel makkelijk, lekker en goedkoop zijn; we gaan er aan kapot, inclusief ons cholesterol.

Beweging: Minstens Zo Belangrijk

Cholesterolproblemen komen niet alleen door voeding. Lichaamsbeweging heeft een aantoonbaar positief effect op het hele lipiden-profiel. Op álle vormen van cholesterol dus. Welk soort lichaamsbeweging is hierbij minder belangrijk: wandelen is ook goed.

Voor wie naar de sportschool gaat: Een work-out met uitsluitend krachttraining heeft het kleinste effect. Conditietraining heeft meer voordelen. Van een combinatie van kracht- en conditietraining kan de grootste verbetering verwacht worden.

Wat Niet Hoeft: Cholesterol in Voeding Vermijden

Een hardnekkig fabeltje is dat cholesterol-rijke voeding zoals eieren ons cholesterol verslechteren. Dat klopt niet.

Ons lichaam maakt zelf het grootste deel van ons cholesterol aan. Als we via wat we eten meer binnenkrijgen, vermindert de lever automatisch de eigen productie. Daardoor heeft een eitje meer geen wezenlijke invloed.

Eet dus gerust dagelijks een eitje, zonder schuldgevoel.

Conclusies

  • Cholesterolproblemen worden niet veroorzaakt door cholesterol-rijke voeding zoals eieren.
  • De échte boosdoeners zijn hyperbewerkte producten, toegevoegde suikers, transvetten en een gebrek aan lichaamsbeweging.
  • Verzadigd vet uit onbewerkte voeding is geen probleem. Het kan zelfs beschermen.
  • Statines (cholesterolverlagende pillen) kunnen nuttig zijn, maar worden te vaak ingezet als symptoombestrijding, zonder oog voor leefstijl.
  • Hele, onbewerkte voedingsproducten en regelmatige lichaamsbeweging kunnen onze kansen op hart- en vaatziekten én ons geluk optimaliseren.

Operaties worden in de geneeskunde vaak gepresenteerd als het sluitstuk, het allerlaatste redmiddel: “alleen als het echt niet anders kan”.

Toch zijn operaties opvallend populair.

En dat is niet zo vreemd: Opereren klinkt daadkrachtig. Er wordt ingegrepen. Letterlijk. Het probleem gaat eruit, voorgoed verwijderd. Maar zo simpel is het meestal niet. En lang niet altijd verstandig.

In dit artikel lezen we waarom een operatie vaak minder aantrekkelijk is dan het op het eerste gezicht lijkt, en hoe we als patiënt de verstandigste keuze maken.

Waarom het Scalpel Verleidelijk kan zijn

De eerste kinderchirurg bij wie ik solliciteerde, stond op het punt met pensioen te gaan. Wat me vooral bijbleef was zijn bekentenis: hij had in zijn loopbaan talloze operaties uitgevoerd die hij achteraf gezien liever niet had gedaan. Tegenwoordig pleitte hij juist vurig tégen allerlei operaties. Vóór terughoudendheid.

Er zijn grofweg 2 redenen voor deze vaak-gehoorde spijtbetuiging onder oudere chirurgen.

  1. Jonge chirurgen snijden nog wel eens nét iets te graag. Snijgeilheid wordt dat in de wandelgangen van het ziekenhuis genoemd. Met ervaring komt vaak meer terughoudendheid. We zouden ook kunnen zeggen: door schade en schande wordt men wijs.
  1. Wat ooit de gouden standaard was, blijkt ineens niet meer werkzaam, of zelfs schadelijk. Denk aan het verwijderen van amandelen of het plaatsen van trommelvliesbuisjes: ooit routine, nu zeldzaam. Hetzelfde lot trof de klassieke rughernia-operatie.

En er zijn nog meer redenen waarom opereren zo aantrekkelijk blijkt te zijn:

  • Chirurgie is in de regel financieel aantrekkelijk voor de zorginstelling.
  • Chirurgen zijn geselecteerd en getraind om te snijden. Daar voelen ze zich goed bij. In de woorden van een Engels gezegde: “When all you have is a hammer, everything starts to look like a nail.”

De Ontstoken Blindedarm: Niet zo Urgent als we Dachten

Op haar sterfbed vertelde mijn oma me hoe zij op haar 17e haar blinde darm inleverde. Het was zondag. Omdat het pondje naar Zeeuws-Vlaanderen niet voer op de dag des Heeres, kwam de chirurg met de trein via Antwerpen. Een eierstok sneuvelde in de aanstaande strijd. Dat bleek geen beletsel om een 6-tal kinderen te krijgen.

Het oude idee is dat je bij blindedarmontsteking moet rennen. Want als we wachten, knapt-ie. Maar dat blijkt onzin. In veel gevallen kan rustig worden afgewacht. 

Sterker nog: met antibiotica blijft de appendix bij de helft van de mensen gewoon zitten, zonder verdere ellende. En dat is gunstig, want de appendix blijkt meer te doen dan we dachten. Het orgaan speelt een rol in het microbioom, en lijkt bescherming te bieden tegen onder andere darmkanker.

Toch wordt de ontstoken blinde darm nog steeds massaal verwijderd. Waarom? Omdat het moeilijk is oude gewoonten te doorbreken. En omdat snijden nu eenmaal verleidelijk blijft.

Bot en Gewricht

Orthopedisch chirurgen verrichten op dagelijkse basis een soort wonderen. Nieuwe heupen en knieën. Het doet mensen weer bewegen, slapen, dansen.

Maar daar staat een pijnlijke geschiedenis tegenover. Dé meest uitgevoerde orthopedische operatie, het gedeeltelijk verwijderen van de meniscus via een kijkoperatie, bleek uiteindelijk niet effectief te zijn. Zo ineffectief dat we ons af kunnen vragen of er niet veel meer schade mee aangericht is dan goed gedaan. Het is bijvoorbeeld bekend dat het risico op een kunstknie 3x hoger is na zo’n operatie. 

En een kunstknie is lang niet altijd een zegen. Een fors deel van de ontvangers is ontevreden. Een deel overlijdt zelfs kort na de ingreep. 

Gelukkig is de standaard-praktijk van de ooit zo populaire meniscus-operatie inmiddels grotendeels verlaten. Beter.

Maar de les is duidelijk: wat vandaag vanzelfsprekend is, kan morgen achterhaald blijken.

Wat te Doen als mijn Arts een Operatie Aanraadt?

  1. Wees kritisch. Vraag wat er gebeurt als we niét geopereerd worden. En wat alle gevolgen van de operatie zijn. In detail.
  2. Vraag door. Vraag de arts: “Wat zou jij doen als je in mijn schoenen stond?”

Het is bekend dat, wanneer het puntje bij paaltje komt, veel artsen de behandelingen waaraan zij anderen routinematig onderwerpen zelf niet willen ondergaan.

  1. Wees niet bang voor een tweede mening. Andere artsen kijken vaak heel anders naar hetzelfde probleem.
  2. Weet dat niets doen ook een optie is. Bij twijfel blijkt niks doen regelmatig de beste optie te zijn.

De afweging is voor iedereen anders. Dat is maatwerk. De beslissing ligt natuurlijk volledig bij onszelf, en bij niemand anders. Een chirurg kan slechts informeren en adviseren.

Tot Slot

Operaties kunnen levens redden. Maar ze zijn niet zonder risico. En lang niet altijd de beste keuze.

Juist door goed te informeren, dóór te vragen, en twijfel toe te staan, komen we tot betere beslissingen.

En hopelijk tot minder spijt achteraf.

Cafeïne is wereldwijd de meest gebruikte psychoactieve stof. Geliefd, maar ook omstreden.

Van vroege ochtendbrouwsels tot energiedrankjes in de nacht: ons lichaam reageert er op manieren op die we deels begrijpen, maar deels ook nog niet.

In dit artikel zetten we op een rij wat de wetenschap wél en níet te weten heeft gegeven. Om te begrijpen wat cafeïne echt met ons doet, en waarom we het drinken.

Cafeïne: van Bier op de Werkvloer tot onze Dagelijkse Startmotor

Elke dag werken we wereldwijd miljarden koppen koffie en thee naar binnen. Zonder cafeïne zou ons leven er waarschijnlijk heel anders uitzien. Vroeg opstaan voor een lange, geconcentreerde werkdag, zonder dat eerste kopje? Nauwelijks voor te stellen voor velen.

Tot ver in de Gouden Eeuw was zo’n strak werkritme ondenkbaar. In veel landen dronk men de hele dag door bier, meestal in lichte vorm. Praktisch, want de alcohol maakte het veiliger dan het vervuilde drinkwater, maar voor productiviteit en punctualiteit deed het natuurlijk weinig goeds.

Vanaf de 18e eeuw maakte het vat bier op de werkvloer plaats voor potten koffie en thee. Cafeïne gaf, vanzelfsprekend, een flinke impuls aan concentratie en werktempo. Ik zou me het schrijven van dit artikel moeilijk voor kunnen stellen zonder dat verse kopje koffie hier naast me.

De Oppeppende Effecten van Cafeïne

Cafeïne beïnvloedt slaap, stresssysteem, spijsvertering en vochtbalans. Het blokkeert adenosine, het stofje dat ons slaperig maakt naarmate de dag vordert. Hallo ik-ben-weer-wakker-gevoel. Verrassend genoeg melden sommige onderzoeken dat ook decaf een opwekkende werking kan hebben. Waarschijnlijk komt dit door andere bioactieve stoffen, al is dat nog nauwelijks onderzocht.

Minder bekend is dat cafeïne tijdelijk de doorbloeding van de hersenen kan verminderen, vaak met wel 10–30%. Wat dat op lange termijn betekent, weten we niet; schadelijke effecten zijn tot nu toe niet overtuigend aangetoond. Welke delen van de hersenen, en welke functies daarmee beperkt worden, is niet bekend.

Omdat cafeïne na een paar uur uitwerkt, en we eraan gewend raken, is een deel van het oppep-effect simpelweg het opheffen van beginnende ontwenningsverschijnselen.

Verslaving en Ontwenningsverschijnselen

Na een paar dagen dagelijks gebruik ontstaat afhankelijkheid. Wie plots stopt, kan zich moe, prikkelbaar en hoofdpijnachtig voelen. Ik heb het zelf ervaren toen ik ineens stopte: binnen 24 uur voelde ik me serieus ellendig. Het hield een paar dagen aan. De Wereldgezondheidsorganisatie erkent cafeïne-ontwenning inmiddels als officiële diagnose.

Waarom de Eén Hyper wordt, en de Ander Niet

Niet iedereen reageert hetzelfde op cafeïne. Sommigen liggen na een late espresso uren wakker; anderen slapen er rustig op. Dat verschil zit deels in onze genen: genetische varianten bepalen hoe snel we cafeïne afbreken, hoe sterk onze bloeddruk erop reageert en hoe lang de effecten aanhouden.

Lange Termijn: Feiten en Fabels

Berichten over koffie die het risico op dementie, hart- en vaatziekten of vroegtijdig overlijden verlaagt, halen vaak de media. Maar zulke verbanden bewijzen geen oorzaak. Veel effecten verdwijnen als we rekening houden met leefstijl-factoren zoals inkomen, voeding en beweging. Onderzoek met genetische methoden laat bovendien wisselende resultaten zien en grootschalige, onafhankelijke experimenten ontbreken vrijwel geheel.

Alles bij elkaar lijkt matige koffieconsumptie weinig kwaad te kunnen, maar ook weinig harde gezondheidsvoordelen te bieden. Bij vier of meer koppen per dag wordt het beeld mogelijk negatiever, al is dat niet sluitend bewezen. Voor thee geldt grofweg hetzelfde.

Frisdrank en Energiedrank: een Ander Verhaal

Voor cola en energiedranken is het plaatje veel somberder. Naast cafeïne bevatten ze vaak veel suiker of kunstmatige zoetstoffen, zonder voedingswaarde. Regelmatig gebruik hangt samen met een verhoogd risico op onder meer hart- en vaatziekten en overgewicht, maar ook kanker.

Conclusie

Uiteindelijk is cafeïne geen wondermiddel en geen sluipend gif. Voor de meeste mensen geldt: geniet, maar met mate. En wees je bewust van de bron waaruit je het haalt.

  • Matig gebruik van cafeïne is waarschijnlijk veilig.
  • Gezondheidsvoordelen zijn niet hard bewezen.
  • Grote hoeveelheden kunnen wel problematisch zijn. Kunstmatige drankjes zijn dit sowieso.

Een beetje een stoute (en misschien zelfs wat neerbuigende) term voor Nederlanders. 

Maar om een kaaskop te zijn, letterlijk, is dat echt een probleem?

Het lijkt van niet.

Het gros van het wetenschappelijk onderzoek naar de gezondheidseffecten zuivel is observationeel van aard. Dat betekent dat er weinig echte experimenten gedaan zijn, wat het lastig maakt om harde conclusies te trekken. Hoe dan ook, de bevindingen die we hebben wijzen ons consistent in dezelfde richting:

  • Zuivel is geen probleem.
  • Volle producten zijn net zo gezond als de afgeroomde varianten. 
  • Yoghurt wint het van melk qua voordelen voor de gezondheid. ➜ Ga voor de onbewerkte varianten. En laat de bewerkte soorten (met extra suiker, zoetstoffen en andere toevoegingen) staan.
  • Gras-gevoede koeien (biologisch) geven de zuivel met de gunstigste omega-3/omega-6 vetten verhouding. In theorie is dit beter voor onze gezondheid, hoewel de specifieke effecten van grasmelk op onze gezondheid nooit grondig onderzocht zijn.

Zelfs van vette kaas lijkt, net als bij de ook gefermenteerde yoghurt, een beter resultaat uit te gaan dan van zuivel in het algemeen. Gefermenteerd betekent vaak extra gezond. Waar zuivel over het algemeen neutrale gezondheidseffecten laat zien, is kaas geassocieerd met positieve uitkomsten. Goed nieuws voor de kaaskoppen dus. 

Voor Zuivel in het Algemeen Geldt:

De laatste zou als een verrassing kunnen komen. Jarenlang zijn we verteld dat wanneer we als kind genoeg melk zouden drinken, we sterkere botten zouden opbouwen. Maar studies laten zien dat dat een glas melk ons geen lange termijn bot-voordelen geeft. 

Calcium kan gemakkelijk verkregen worden uit veel andere soorten voedsel: bijvoorbeeld bonen en groene, bladerige groenten. En van als tiener melk drinken hebben we geen profijt wanneer we als oudje op onze heup vallen. 

En bij (vermoede) Lactose Intolerantie?

Veel mensen met lactose intolerantie zijn er zelf niet eens van op de hoogte dat dit het geval is. De symptomen kunnen dan ook subtiel zijn.

Houd in gedachten dat 70% van de wereldbevolking intolerant is voor lactose. Zelfs in de landen waar de allerhoogste graad van lactose tolerantie bestaat, zoals Zweden en ook bij ons, is minstens 10% aangedaan met deze goedaardige variatie van normaal.

Wanneer we vermoeden dat we wel eens intolerant zou kunnen zijn (opgeblazen gevoel, buikpijn, moeheid), probeer dan oudere kazen en boter. Daar zit nauwelijks lactose in. Yoghurt heeft minder lactose dan melk, door fermentatie. 

Wat te Doen

Neem gerust een pak volle melk uit de schappen, zo mogelijk biologisch. Houd daarbij wel rekening met eventuele lactose intolerantie. En deins vooral niet terug voor die onbewerkte yoghurt. Vetarme varianten hebben geen voordelen. Echt.

Voor ontbijt, een tussendoortje of als toetje: gooi bij de melk of yoghurt vervolgens lekker wat fruit (ingevroren, vers of gedroogd), nootjes, havermout, zaden, wat honing (of welke andere hele, onbewerkte producten je ook maar lekker vindt) en smullen maar! 

Uit eigen ervaring weet ik dat dromen, zelfs nachtmerries, poorten kunnen vormen naar levensveranderende inzichten.

Wetenschappelijk gezien valt hier (nog) weinig te halen. Daar zijn dromen wellicht te verschillend voor, van persoon tot persoon. Toch brengen we allemaal een belangrijk deel van ons leven dromend door. Dat moet ergens voor zijn. 

Mijn Droom van vannacht

Laat me beginnen met de droom die ik net had. Was het een nachtmerrie? Ik werd bedreigd, gekidnapt, verwond, bestolen. 

Een grappig feitje tussendoor: in dromen ruiken we over het algemeen niet. Bizar toch? Het lijkt ermee te maken te hebben dat het reukcentrum grofweg off-line gaat tijdens dromen.

De droom begon waarschijnlijk met een wakkere actie overdag. Gisteren dus. Ik schrok op een kruispunt, omdat ik zo stom was geweest om niet aan de beschermende kant van mijn dochter te lopen toen we het kruispunt overstaken. Er kwam een auto aanrijden, langzaam, en vaart minderend. Plotseling gaf de bestuurder gas. “Hé!!!”, riep ik. Gelukkig werd er snel weer geremd. Na een kleine staring down contest was het akkevietje weer voorbij.

Maar niet in mijn lichaam. 

Ik voelde de adrenaline. Niet prettig. Ik schaamde me. Voor mijn misschien toch wel een beetje agressieve optreden. Arme bestuurder. Ik legde aan mijn dochter uit dat ik geschrokken was.

En ook in mijn geest was het niet voorbij.

Vandaar waarschijnlijk de droom. Die speelde zich af bij een zomer-festival met muziek. Daar heb ik laatst zoveel aanplakborden van gezien. En vroeger pakte ik elke zomer wel zo’n soort feestje mee. Genieten.

Het buiten-feest in mijn droom bleek lastig bereikbaar. Niet druk. Veel flierefluiters. Drie van deze figuren droegen dezelfde grof gewoven, lichtbeige, wollen broek zonder zakken. Midden in de zomer. Ze hoorden duidelijk bij elkaar en één van hen kende ik. Ik was hem een tijdje geleden in het echt nog tegengekomen. Ik merk dat ik er nu nog een beetje bang van word. En emotioneel. Een heel klein beetje dan.

Het komt erop neer dat we apart raakten van de groep, en dat hij me vasthield met een lichte wurggreep; me met een mes bewerkte al weet ik dat niet meer heel levendig nu; me na mijn ontsnapping verder terroriseerde omdat de mensen bij wie ik hulp zocht criminelen bleken te zijn. En daar heb ik vorige week nog een cursus op het werk over gehad: internet-criminaliteit. Nu ging het via de digipas, draadloos en al. 

Uiteindelijk had ik genoeg respect afgedwongen ofzo (wie zal het zeggen?) om met rust gelaten te worden door mijn belagers. 

De politie kwam mij en plein public ondervragen (ook daar heb ik ervaring mee). Ik vertelde, tot opluchting van die gasten die mij het leven zo zuur gemaakt hadden, dat alles vergeven was. Daar was de kous wel redelijk mee af. Verder weet ik het allemaal niet meer zo, wat er in die droom gebeurde. Ik werd wakker. Vijf uur ’s morgens. Niet meer geslapen. 

Een Rijk Zonder Tijd

Een reden dat dromen zo’n ratjetoe van deels ogenschijnlijk onsamenhangende feiten en gebeurtenissen is, hangt samen met het feit dat tijd en ruimte niet of nauwelijks een rol spelen. We worden vaak heen en weer geslingerd van associërende aangelegenheden jaren terug naar veel recentere dingen die we meegemaakt hebben. 

Ergens is er, naar mijn ervaring, vrijwel altijd een link te vinden met wat er zich in ons eigen leven afgespeeld heeft. Een vorm van verwerking. De herinnering die door een droom optreedt kan ook helpen om te besluiten wat van belang is om in het wakende leven te gaan doen. Om dingen op te lossen. En soms zijn dromen gewoon spontaan optredende weerspiegelingen van onze ervaringen die zonder echte functie verschijnen in onze slaap.

Het gebrek aan het voorkomen van een normale tijdsbelevenis doet me aan twee dingen denken.

  • Ten eerste valt me de gelijkenis op met nirvana. Wanneer in de spirituele climax, zoals bereikt kan worden met diepe meditatie, unie bereikt wordt met het oneindige, dan is de tijd ook afwezig. Moeilijk uit te leggen. Het doet me denken aan de begin-scène van de werkelijk prachtige film Crouching Tiger, Hidden Dragon. De hoofdpersoon vertelt over zijn finale (en teleurstellende) ervaring met meditatie: “suddenly, time and space did not exist“. Ruimte speelt ook geen rol meer wanneer we wereldse zaken overstijgen door vereniging van de ziel met het universum. Klinkt vaag. Totdat we het zelf ervaren.
  • Het tweede is EMDR (Eye Movement Desensitisation and Reprogramming). Bij deze methode, veel gebruikt voor trauma-verwerking, zitten we naar een horizontaal heen en weer gaand lampje te kijken, terwijl we vragen krijgen over het verleden. Lang geleden. Kort geleden. Nu. Continu heen en weer in de tijd terwijl de ogen dat ook doen. Een overeenkomst met dromen is dat dit vaak, niet altijd, tijdens REM-slaap (Rapid Eye Movement) gebeurt. 

Dit doet me weer denken aan een moment met mijn schoonmoeder. Of het goed ging met de Ramadan. Nou, nee. Helemaal niet. Maar ik vond dat ik dat niet kon zeggen. En ook niet waarom niet. Ik was ziek. Om dit allemaal te vermijden en een list te verzinnen verschoot mijn blik razendsnel volledig naar links en weer terug naar haar ogen. “Ja hoor, het gaat prima.” Wat een ramp.

Ook in dit voorbeeld lijkt een horizontale oogbeweging, zoals tijdens REM-slaap en trauma-behandelingen, ondersteunend om ons los te maken uit bepaalde beknellende situaties. Richting oplossing en verwerking. Het leven zit nou eenmaal vol met lastige problemen. Of bij jou niet soms? Laat me dan weten! 

De Functie van Dromen: Niemand die het Weet

Dat dromen, hoe chaotisch ook, uitsluitend een reflectie zijn van wat zich in het wakende leven afgespeeld heeft, is een bekend feit. Wat dromen betekenen en voor ons doen, is echter giswerk. 

Misschien helpt dromen om emotionele gebeurtenissen te verwerken. Of heeft het een functie als waarschuwer voor gevaarlijke situaties. Wellicht is het gewoon niet meer dan een bijverschijnsel van de functie van de hersenen. Niemand die het kan vertellen. Wat we wel weten, en zelf ervaren, is dat een droom zo levendig kan zijn dat het lichaam zich helemaal in die situatie waant. Zweten, hartkloppingen, emoties, het gebeurt allemaal echt met ons in een droom. 

In sommige culturen spelen dromen een belangrijke spirituele rol. Zo kan een mantra dat in een droom door een goeroe (leraar) gegeven is voor de rest van het leven op dagelijkse basis worden gebruikt om de geest tot rust te brengen en verlichting te bereiken. Zo’n “droom-mantra” heeft net zoveel waarde als een in het echte leven verkregen mantra door een goeroe van vlees en bloed.

Lucide Dromen en Nachtmerries

Bepaalde mensen ervaren wel eens dat zij zich ervan beust zijn te dromen, terwijl de slaap door gaat. Dit heet lucide dromen.

Sommigen zijn hier zo mee aan de haal gegaan dat ze het voor elkaar gekregen hebben om de lucide dromen ook nog eens naar wens te kunnen beïnvloeden. Vliegen, seks met wie dan ook, de hele rimbam. Het is slechts bij een minderheid dat het lukt om doelbewust dit soort dingen te gaan “doen” tijdens het dromen. Helaas kan het wel ten koste gaan van de kwaliteit van de slaap.

Ik heb het zelf ook wel eens geprobeerd te leren. Niet om me door de lucht vliegend suf te naaien, maar om nachtmerries te kunnen sturen en voorkomen. Vooral door direct na het ontwaken uit een droom hier aantekeningen over te maken en zoveel mogelijk te herinneren.

Helaas is het mij nooit gelukt om een lucide droom te induceren. Later kwam ik erachter dat er beter onderzochte en gedocumenteerde methoden bestaan om nachtmerries te voorkomen zoals IRT (Imagery Rehearsal Therapy). Deze laatste methode zou niet als nadeel hebben dat de slaap er slechter van wordt. Wellicht een poging waard, want een leven zonder nachtmerries lijkt me prettig.