Over cholesterol wordt door velen vaak nogal luchtig gedaan. Pilletje er tegenaan, en gaan met die banaan, zo lijkt het motto. Net als bij hoge bloeddruk wordt er vooral niet te veel nagedacht over de oorzaken, en standaard behandeling is met medicijnen.

Toch blijkt uit onderzoek dat mensen die cholesterolverlagers (statines) gebruiken, op termijn juist meer gaan eten. Statines lijken daarmee vooral te worden ingezet als een quick fix, terwijl de onderliggende oorzaken van een te hoog cholesterol nauwelijks aandacht krijgen.

En dat terwijl niet alleen veel mensen bijwerkingen ervaren van statines, maar deze cholesterol-verlagers ook lang niet alle problemen rondom een te hoog cholesterol aanpakken. Als het doel echt minder hart- en vaatziekten én meer geluk is, dan is alleen slikken niet genoeg.

Wat te doen?

In dit artikel lezen we hoe een te hoog cholesterol ontstaat, wat we er zélf aan kunnen doen, en waarom dat zo belangrijk is; naast (of in plaats van) medicatie.

Suiker: Erger Dan Vet

Jarenlang is gedacht dat hart- en vaatziekten vooral zou worden veroorzaakt door verzadigd vet. Via een hoger cholesterol. Maar met nieuwere, rigoureuzere studie-resultaten houdt deze theorie weinig stand meer. 

Sterker nog: het echte probleem lijkt te liggen bij toegevoegde suikers en geraffineerde koolhydraten. Niet bij verzadigd vet, of bij vet in het algemeen.

Suikers en bloem-producten (witbrood) verhogen misschien niet het totaal cholesterol, maar ze veranderen wél het type cholesterol: er ontstaan kleine LDL-cholesterol deeltjes. En die zijn juist gevaarlijk. 

Het is daarom beter voor het cholesterol om toegevoegde suikers zo veel mogelijk te vermijden. Dat is wennen, en vervanging door calorieloze zoetmakers maakt de boel er niet beter op. Kies liever voor volkoren, en onbewerkt eten en drinken.

Verzadigd Vet: Vaak Onterecht Beschuldigd

Verzadigd vet in natuurlijke, onbewerkte producten (zoals volle zuivel of vlees) blijkt géén verhoogd risico op hart- en vaatziekten te geven. Het kan zelfs beschermend werken tegen beroertes (ook een vaatziekte), doordat verzadigd vet grotere LDL-cholesterol deeltjes veroorzaakt. En die zijn minder schadelijk.

Het probleem zit ‘m niet in het vet zelf, maar in waar het vet in zit: hyperbewerkt voedsel. Die biefstuk of roomboter (beide minimaal bewerkt) zijn het probleem niet, maar de zo algemene hyperbewerkte producten: de bewerkte snacks, spreads, sausjes en kant-en-klaar maaltijden.

Het gaat om de mate van bewerking. Klopt, het is niet leuk om te lezen. Bewerkt betekent zoveel makkelijks, lekkers en goedkoops. Helaas kunnen we niet om de waarheid heen. We zijn simpelweg niet ontworpen voor hyperbewerkt eten en drinken. Al die producten in pakjes en zakjes in de supermarkt vergroten nou eenmaal de kans op een langzame, pijnlijke dood aanzienlijk.

Transvet: een Echte Boosdoener

Transvetten hebben, in tegenstelling tot verzadigd vet, wél een duidelijk schadelijk effect. Ze verhogen het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk, en ze vergallen ons cholesterol. Het is daarom beter om de volgende producten te vermijden:

• knapperige snacks
• gebakken producten (koekjes, taartjes, cakes)
• diepvriesmaaltijden
• kant-en-klaar maaltijden
• margarine
• gefrituurd fastfood

Onbewerkte Voeding: Dé Sleutel

Door hyperbewerkte voedselproducten te vervangen door hele, onbewerkte voeding, de kern van elk adequaat dieet-advies, verbeteren we niet alleen ons cholesterol, maar ook onze gezondheid in het algemeen. En daarmee ons welzijn. We gaan ons beter voelen.

Denk aan: volkoren brood, zelfgemaakte sauzen, en onbewerkte havermout in plaats van ontbijtgranen uit een pak. Verwijder de hyperbewerkte voedingsmiddelen zo veel mogelijk uit de koelkast en keukenkastjes. En ga steeds meer voor eten en drankjes die we zelf maken uit:

Hele groenten, fruit, noten, zaden, paddestoelen, bonen, linzen volkoren granen.

Wat de voedingsmiddelen-producent ons voorschotelt mag wel makkelijk, lekker en goedkoop zijn; we gaan er aan kapot, inclusief ons cholesterol.

Beweging: Minstens Zo Belangrijk

Cholesterolproblemen komen niet alleen door voeding. Lichaamsbeweging heeft een aantoonbaar positief effect op het hele lipiden-profiel. Op álle vormen van cholesterol dus. Welk soort lichaamsbeweging is hierbij minder belangrijk: wandelen is ook goed.

Voor wie naar de sportschool gaat: Een work-out met uitsluitend krachttraining heeft het kleinste effect. Conditietraining heeft meer voordelen. Van een combinatie van kracht- en conditietraining kan de grootste verbetering verwacht worden.

Wat Niet Hoeft: Cholesterol in Voeding Vermijden

Een hardnekkig fabeltje is dat cholesterol-rijke voeding zoals eieren ons cholesterol verslechteren. Dat klopt niet.

Ons lichaam maakt zelf het grootste deel van ons cholesterol aan. Als we via wat we eten meer binnenkrijgen, vermindert de lever automatisch de eigen productie. Daardoor heeft een eitje meer geen wezenlijke invloed.

Eet dus gerust dagelijks een eitje, zonder schuldgevoel.

Conclusies

• Cholesterolproblemen worden niet veroorzaakt door cholesterol-rijke voeding zoals eieren.
• De échte boosdoeners zijn hyperbewerkte producten, toegevoegde suikers, transvetten en een gebrek aan lichaamsbeweging.
• Verzadigd vet uit onbewerkte voeding is geen probleem. Het kan zelfs beschermen.
• Statines (cholesterolverlagende pillen) kunnen nuttig zijn, maar worden te vaak ingezet als symptoombestrijding, zonder oog voor leefstijl.
• Hele, onbewerkte voedingsproducten en regelmatige lichaamsbeweging kunnen onze kansen op hart- en vaatziekten én ons geluk optimaliseren.