Geef een klein kind een witte en een bruine boterham, en de kans is 10 tegen 1 dat ie voor de witte kiest. Neem daar vervolgens het eindeloze aanbod van zacht, makkelijk te verstouwen en oh zo smakelijk, hyperbewerkt voedsel uit de supermarkt, restaurants en tankstations bij, en voila: het vezel-arme dieet is geboren.
Jager-Verzamelaars en Stralende Gebitten
Jager-verzamelaars kauwden ooit ongeveer 10 keer zoveel vezels als wij. Dat is heel wat gesmak. Wel eens afgevraagd waarom we op exotische foto’s vaak van die stralende gebitten zien? Het lijkt erop dat al dat kauwen, vooral als kind, de ontwikkeling van een blakend gebit mogelijk maakt. Met genoeg ruimte voor alle tanden en kiezen. Niks geen orthodontist. Arm qua geld betekent vaak rijk aan vezels.
Dus, Waar Vinden we Vezels?
Vezels zitten in onbewerkte, plantaardige voedingsmiddelen:
- Groenten (tweemaal zoveel vezels als fruit!)
- Fruit
- Paddenstoelen
- Bonen & linzen
- Noten
- Volkoren granen (grijze rijst, bruine pasta, en natuurlijk bruin brood)
Hier zit vaak een addertje onder het gras. Veel bruin brood blijkt bruin geverfd, en is stiekem niks anders dan witbrood met een kleurtje. Erg weinig vezels dus. Pure fopperij. Crimineel eigenlijk.
Wie verzekerd wil zijn van vezelrijk brood kiest voor “100% volkoren” en kijkt naar de ingrediëntenlijst. Als “meel” als eerste genoemd staat is het (voornamelijk) volkoren. Prijkt “bloem” bovenaan de lijst, dan is het wit brood. Helemaal geen bloem op de lijst? De beste keus!
Waar Vinden we Vezels vooral Niet:
- Hyperbewerkte voedingsproducten (ja, dat zijn er heel veel)
- Vlees
Wat Doet Vezel eigenlijk?
- Vertraagt ons eten: Vezelrijke voedingsmiddelen kosten meer tijd om te kauwen, waardoor we minder eten en ons sneller vol voelen.
- Verbetert de darmgezondheid: Wij kunnen vezels zelf niet verteren, maar onze darmbacteriën wel. Zij breken vezels af, en maken daarbij nuttige stofjes vrij. Zoals butyraat. Dit helpt ons immuunsysteem, het darmslijmvlies en zelfs de bloeddruk en cholesterol te reguleren.
- Verlaagt het risico op ziekten: Observationele studies hebben hoge vezel-inname gekoppeld aan een verminderd risico op hartaanvallen, beroertes, bepaalde vormen van kanker, diabetes. Zelfs vroegtijdig overlijden is gerelateerd aan een tekort aan vezels. Waarschijnlijk speelt afname van ontsteking (inflammatie) door de vezels een rol. Vezels worden door onze darm-bacteriën omgezet in onstekingremmende stofjes.
Wat de Wetenschap ons Vertelt
- Voedingsadvies verhoogt de vezel-inname op de korte termijn, wat de bloeddruk en het cholesterolgehalte licht verlaagt.
- Vezels helpen waarschijnlijk bij gewichtsbeheersing.
- Vezels leiden tot meer butyraat-productie, wat inflammatie (chronische ontsteking) vermindert en de darmbarrière ondersteunt.
- Een hoge vezel-inname correleert sterk met een lager risico op chronische ziekten en overlijden.
- Volkoren producten beschermen het hart, zelfs bij mensen met een gluten-overgevoeligheid.
- Glutenvrij is niet per se gezonder, tenzij je daadwerkelijk gluten-intolerant bent. Glutenvrij zorgt er wel voor dat we het beschermende effect van volkoren producten op het hart missen.
- Ons zachte, grotendeels hyperbewerkte dieet is mogelijk één van de redenen dat we tegenwoordig beugels nodig hebben. Onze kaken krijgen simpelweg niet meer genoeg training om zich volwaardig te ontwikkelen.
Wat te Doen
Om een langer en gezonder leven te leiden, richten we ons op onbewerkte, plantaardige en volkoren voedingsmiddelen. Knapperige groenten, stevige granen en peulvruchten zitten vol vezels. Zachte bolletjes, witte boterhammen en fastfood juist niet.
Vezels zijn niet zomaar een voedingsbonus. Ze zijn essentieel.